WAGONY KONSTAL 102NaW  W ŁODZI -  LATA: 1972-2004

ARTYKUŁ POCHODZI ZE STRONY WOJCIECHA DĘBSKIEGO: "ŁÓDZKIE TRAMWAJE I AUTOBUSY".

• PARAMETRY TECHNICZNE

Typ:  102NaW
Lata budowy: 1972 - 1973
Ilość sztuk: 20
Producent:  Chorzowska Wytwórnia Konstrukcji Stalowych "Konstal" Chorzów
Przedsiębiorstwo: MPK, MKT Sp. z o.o.

Długość: 19300 mm (bez sprzęgów)
Szerokość: 2400 mm
Wysokość: 3067 mm
Ciężar własny: 24000 kg
Ilość miejsc siedzących: 32
Ilość miejsc stojących: 150

Typ silnika: LTb 220 (4 szt.)
Moc silnika: 4 x 41,5kW

Wózek dwuosiowy: 3 szt.
Rozstaw osi: 1900 mm
Średnica kół tocznych: 654 mm.

• RUSUNKI (brak)
  

• HISTORIA

BUDOWA
102NaW, to przegubowy, sześcioosiowy wagon jednokierunkowy. Posiada dwa człony połączone sekcją środkową - przegubem. Przedni i tylny człon są osadzone na dwuosiowych wózkach wyposażonych w silniki elektryczne typu LTb-220. Każda z osi na wózku jest napędzana indywidualnie. Przegub osadzony jest na dwuosiowym wózku tocznym. Wózki 1 i 3 posiadają hamulce elektrodynamicze, szczękowe (do umiejscawiania) oraz szynowe (awaryjne). Środkowy wózek toczny wyposażony jest w hamulec tarczowy (uruchamiany solenoidem) oraz hamulce szynowe.
Konstrukcja wagonu - stalowa. Poszycie zewnętrzne blaszane, wewnątrz z płyt laminowanych. Podłoga drewniana, wyłożona gumową wykładziną. Siedzenia jednomiejscowe z tworzywa. Tramwaj posiada cztery pary drzwi łamanych (2 i 3 węższe), obsługiwanych  automatycznie przez motorniczego. Drzwi są czteroskrzydłowe.
Wagon wyposażony w system rozrządu pośredniego. Układ sterowania ręczny, pośredni, stycznikowy. Obwody sterowania zasilane prądem 40V. Przystosowany do jazdy ukrotnionej - równoległej. Fabrycznie wyposażony w odbierak prądu typu OTK-1.
Ogrzewanie wagonu za pomocą 17 grzejników rozmieszczonych wzdłuż ścian bocznych przy podłodze. Możliwość ogrzewania grupami w ilości 6, 11 i 17 szt. Dodatkowo cztery odmrażacze szyb wokół pulpitu na stanowisku motorniczego. Grzejniki zasilane napięciem z sieci trakcyjnej - 600V.
Dwa pierwsze wagony z 1972 r. odróżniały się od reszty serii szerszymi rynienkami wokół dachu.
KOLORYSTYKA
Fabryczne malowanie - kremowy pas okienny, czerwone burty, kremowe fartuchy ochronne i szary dach - obowiązywało przez wiele lat, a niektóre wagony przejeździły w takich barwach całą swoją służbę do 1992 roku. Od 1990 r. podczas remontów rozpoczęto w przegubowcach przemalowywać fartuchy na czerwono. Na kilku wagonach 102NaW pojawiły się także reklamy. W 1994 r. jeden z dwóch czynnych wagonów, będących już na stanie MKT (nr 28, ex 3890, ex 890), przemalowano w nowe barwy zakładowe - czarny dach i fartuchy ochronne oraz pomarańczowe burty i pas okienny. Od 1998 r. oba wozy jeździły w reklamach. Ostatni czynny wagon nr 28 przemalowano w MKT ponownie w barwy fabryczne w związku z obchodami 30-lecia eksploatacji wagonów 102NaW.
DOSTAWY
Wagony dostarczano do Łodzi drogą kolejową. Pierwsze dwa przywieziono na początku maja 1972 r. Otrzymały kolejne numery po wagonach 802N - 6 i 7. Pod koniec roku zmieniono je na 876 i 877, kontynuując numerację zakończoną w doczepach 5ND.  Kolejnych 18 wagonów zbudowano w 1973 roku. Ich dostawy do Łodzi rozpoczęto w lutym, a zakończono w kwietniu. Nowe tramwaje otrzymały kolejne numery 878 - 895. Łącznie dostarczono 20 szt.
PRZYDZIAŁ
Pierwsze dwa wagony nr 6 i 7 przydzielona w 1972 r. do zajezdni przy ul. Tramwajowej. W 1973 r. przeniesiono je na Chocianowice. Tam dostarczono również pozostałe 18 wozów. Niemal cała seria stacjonowała na Chocianowicach przez wszystkie lata służby. Wyjątek stanowiły wozy 876, 878, 880, które w drugiej połowie lat 70. przez pewien okres czasu przydzielono na Dąbrowskiego oraz wozy 3887 (ex 887) i 3890 (ex 890), które w 1993 r. przejęła Spółka MKT z siedzibą na Helenówku.
EKSPLOATACJA
Po dostawach w maju 1972 r. wagony nr 6 i 7 rozpoczęto testować na mieście. Po raz pierwszy pojawiły się na liniach 8 i 9 w dniu 8.10.1972 r. W 1973 r. kolejne wagony dostarczano na Chocianowice w związku planami obsługi linii 26 trakcją podwójną. Testowano je między innymi na linii tuszyńskiej, obsługiwanej na co dzień wyłącznie wagonami generacji N. Według nieoficjalnych informacji, wagony 102NaW pojawiły się w trakcji podwójnej na linii 26.
Przez wiele lat 102NaW jeździły głównie na liniach 26 i 27, ale także 1, 2, 4, 11, 15, 18, 20, 26bis, 28, 41, 41bis, 42.
Pierwsze egzemplarze wycofano po wypadkach w 1979 r. - nr 876 i 893, kolejne dwa 885 i 891 skreślono po spaleniu w latach 1984 i 1985.  Większość wozów tego typu wycofano z użytku w 1992 r. w związku z reformą jaką przeprowadzono w MPK. Ostatnie trzy egzemplarze kursowały później wyłącznie na liniach podmiejskich. W 1993 r. Spółka MKT przejęła dwa wagony tej serii, planując obsługę poc. 46/3 w trakcji podwójnej. Ostatecznie z pomysłu zrezygnowano, ale wagony pozostawiono w ruchu. Tu kursowały na liniach 41, 41bis, 45, 46 i 101. Wagon 27 (ex 3887, ex 887) zakończył służbę wiosną 2000 r. Najdłużej w ruchu pozostał wagon nr 28 (ex 3890, ex 890). Po raz ostatni wyjechał na trasę linii 41 w dniu 31.12.2003 r. Obecnie stoi odstawiony na terenie zajezdni Helenówek. Jest jedynym ocalałym egzemplarzem z całej serii.
MODERNIZACJE
W wagonach 102NaW nie przeprowadzono żadnych poważniejszych zmian konstrukcyjnych. Po definitywnej rezygnacji z eksploatacji w trakcji podwójnej, jeszcze w 1973 r. w niektórych wozach zdemontowano z przodu jedno z gniazd wielokrotnego sterowania, montując na jego miejscu podświetlaną ramkę na numer linii. W latach 1977 - 1980 we wszystkich wagonach przeprowadzono tzw. remonty małe, w których zlikwidowano z przodu kolejne gniazdo oraz klapki wentylacyjne. Nad pierwszym i trzecim wózkiem wykonano specjalne wycięcia w fartuchach ochronnych na luzowniki.
W połowie lat 80. zaczęto wewnątrz montować kabiny dla motorniczych. Jako pierwszy w październiku 1985 r.  otrzymał ją wóz 3882 (ex 882). Najdłużej bez kabiny jeździł 3889 - do sierpnia 1990 r. Do budowy kabin wykorzystano m. in. węższe skrzydła z drugich i trzecich drzwi, które zdemontowano podczas remontów w latach 1985 i 1986. W ich miejsce zamontowano w 102NaW trzyskrzydłowe drzwi, tak samo jak miały 803N. W tym czasie zlikwidowano także gniazda wielokrotnego sterowania z tyłu. Pod koniec lat 80. wagony były już mocno ujednolicone z serią 803N. W 1992 r. wycofano większość wagonów 102NaW. W ciągu 19 lat, remonty kapitalne przeprowadzono tylko w dwóch wagonach - 889 (1981 r.) i 884 (1982 r.). Pozostałe co trzy, cztery lata przechodziły remonty małe i średnie. W 1994 r. wagon nr 28 (ex 3890, ex 890) wyposażono w piasecznice, obsługiwane za pomocą specjalnego pedału w kabinie motorniczego. Przez pewien czas wagon eksploatowano z połówkowym odbierakiem prądu typu OTK-2. Pod koniec służby w związku z obchodami 30-lecia eksploatacji wagonów 102NaW, w wozie 28 przywrócono pierwotne malowanie, zamontowano z tyłu gniazda wielokrotnego sterowania , a drugie i trzecie drzwi wyposażono w czteroskrzydłowe (pozyskane z 803N - 30).

• STANY INWENTARZOWE

MPK ŁÓDŹ

W 1985 roku wprowadzono czterocyfrową numerację wagonów, z których pierwsza cyfra oznaczała numer zajezdni.

MKT ŁÓDŹ

W 1993 roku wagony przejęła spółka MKT , w której dokonano zmiany numeracji: 3887>27, 3890>28.

• GALERIA ZDJĘĆ

AUTOR: WOJCIECH DĘBSKI